3.3 Thể loại văn học có thể mang lại cho bạn những gì?

Hãy hình dung thế này: mỗi tiểu thuyết thuộc một thể loại đều gợi ý những đặc điểm, phẩm chất và mô hình cốt truyện riêng biệt gắn liền với thể loại đó. Khi đọc một câu chuyện trinh thám, bạn ít nhất mong đợi sẽ có một vụ án mạng, hoặc có một tuyến tình cảm lãng mạn nào đó trong tiểu thuyết tình cảm. Người đọc luôn có những kỳ vọng nhất định. Việc đáp ứng những kỳ vọng đó – truyện trinh thám mở đầu bằng một thi thể; truyện tình cảm mang đến những cung bậc cảm xúc của nam chính và nữ chính – đồng nghĩa với việc người đọc nhận ra các yếu tố quen thuộc và diễn biến quen thuộc của câu chuyện, kỳ vọng của họ được xác nhận, và cuối cùng họ cảm thấy hài lòng tương ứng với mức độ mà tác giả đã thỏa mãn hoặc làm họ thất vọng trước những kỳ vọng đó.

Nhà văn thiết lập một "giao kèo" với người đọc, trong đó ngầm hiểu rằng nhà văn sẽ không đánh lạc hướng người đọc một cách vô cớ, và cuối cùng, nhà văn sẽ không phản bội người đọc bằng cách phá vỡ các ranh giới của thể loại mà tác phẩm hư cấu đã khiến người đọc mong đợi.

Điều này có tạo ra một tác phẩm hư cấu hay không? Còn tùy.

Ví dụ, diễn biến của câu chuyện có thể quá dễ đoán. Sẽ có sự dư thừa của trạng thái "kỳ vọng được thỏa mãn", chẳng hạn như thủ phạm lộ diện rõ mười mươi ngay từ đầu đúng như những gì bạn đã biết. Hoặc không có những chi tiết "đánh lạc hướng" đầy lôi cuốn để dẫn dắt bạn đi chệch hướng, không có những "cú bẻ lái" ly kỳ trong cốt truyện khiến kết quả cuối cùng trở nên bất ngờ, mặc dù bạn đã được gợi ý để đón đợi điều đó.

Mặt khác, tác phẩm hư cấu có thể "không đủ dễ đoán": một tiểu thuyết tình cảm xuất sắc lại xìu xuống ở giữa câu chuyện, và nhà văn không bao giờ nhắc lại sự tồn tại của mối tình đó nữa – điều này xảy ra sau khi đã đẩy kỳ vọng của người đọc lên cao về tầm quan trọng của nó trong toàn bộ tác phẩm.

Đó là những cạm bẫy của việc không tuân theo các "quy tắc" thể loại. Chúng cũng có thể được chuyển hóa thành lợi ích cho bạn.

Bằng cách đi chệch khỏi kỳ vọng của người đọc – có lẽ bằng cách vận dụng các khía cạnh của nhiều thể loại khác nhau – người đọc có thể cảm thấy ngạc nhiên, tò mò và hứng thú, thay vì cảm thấy hụt hẫng.

Hoạt động 20

Nhấp vào bên dưới để nghe một tệp âm thanh, trong đó các tiểu thuyết gia bàn về những niềm vui khi làm việc trong khuôn khổ các thể loại có sẵn hoặc khi phá vỡ các khuôn khổ đó.

Download this audio clip.

Click or press enter to start the media player

Thể loại

Show transcript

Tính năng tương tác không khả dụng ở chế độ xem một trang (xem ở chế độ xem chuẩn).

Thảo luận

Điều này minh họa một số cách mà kiến thức về các thể loại sẽ tỏ ra hữu ích cho bạn trong quá trình viết – như một kho tàng ý tưởng, chất liệu và phương pháp phong cách.